Định nghĩa

1. Tính từ:
   • Gầy và sắt lại, trông rất mảnh khảnh, thiếu sức sống: Dùng để miêu tả người hoặc vật có hình dáng gầy gò, khô cứng, thường tạo cảm giác yếu ớt hoặc không được chăm sóc tốt.
   • Còi cọc, xơ xác: Dùng để miêu tả cây cối, thực vật mọc èo uột, thiếu sức sống, lá ít và cành khô.

Ví dụ sử dụng

• Miêu tả con người, bộ phận cơ thể:

  • Đôi tay bà lão trông thật khẳng khiu. (Đôi tay của bà cụ trông rất gầy và xương xẩu.)
  • Sau trận ốm, anh ấy trở nên khẳng khiu. (Sau trận ốm, anh ta trở nên gầy gò, teo tóp.)

• Miêu tả cây cối, cảnh vật:

  • Mảnh vườn khô hạn chỉ còn những cây khẳng khiu. (Mảnh vườn khô hạn chỉ còn lại những cây còi cọc, xơ xác.)
  • Những cành cây khẳng khiu vươn ra trong sương mù. (Những cành cây gầy guộc vươn ra trong làn sương.)

Các cách sử dụng nâng cao

• Dùng với nghĩa ẩn dụ: Có thể dùng để miêu tả những thứ trừu tượng mang tính chất nghèo nàn, cằn cỗi.
  • Những ý tưởng khẳng khiu không thể phát triển thành dự án. (Những ý tưởng nghèo nàn, thiếu sức sống không thể phát triển thành dự án.)

Biến thể và từ gần giống

• Khẳng khao (tính từ): Cũng có nghĩa gầy gò, ốm yếu, thường dùng cho người. Đây là một biến thể gần nghĩa.
• Khô khẳng (tính từ): Nhấn mạnh sự khô cứng, thiếu sự mềm mại, thường dùng cho vật.

Từ đồng nghĩa

• Gầy gò: Chỉ sự ốm yếu, thiếu thịt trên cơ thể.
• Còi cọc: Chỉ sự phát triển kém, thấp bé (thường cho cây cối, trẻ em).
• Xương xẩu: Nhấn mạnh phần xương lộ rõ do gầy.

Từ trái nghĩa

• Mập mạp: Có nhiều thịt, trông đầy đặn.
• Sum suê: (Với cây cối) Xanh tốt, nhiều cành lá.
• Cường tráng: Khỏe mạnh, vạm vỡ.

Thành ngữ, cụm từ liên quan

• Khẳng khiu như que củi: So sánh để nhấn mạnh sự gầy gò đến mức cùng cực.
  • Cậu bé ấy sau trận bệnh khẳng khiu như que củi. (Cậu bé sau trận bệnh gầy đi trông như một que củi.)
• Người khẳng khiu, cây khẳng khiu: Cụm từ thường dùng để miêu tả chung cảnh tiêu điều, thiếu sức sống.
  • Vùng đất ấy chỉ thấy người khẳng khiu, cây khẳng khiu. (Vùng đất đó chỉ toàn thấy người gầy gò và cây cối còi cọc.)

1. Gầy và sắt lại: Chân tay khẳng khiu; Cây cối khẳng khiu.